سندرم تخمدان پلی کیستیک ( PCOS )

سندروم تخمدان پلی کیستیک دقیقا چیست؟

سندروم تخمدان پلی کیستیک در زنانی اتفاق می افتد که در بدن آن ها بیش از حد عادی هورمون های مردانه وجود دارد. به عبارت بهتر؛ در بدن این افراد؛ هورمون زنانه به میزان کافی برای باردار شدن وجود ندارد. در واقع این گروه از بیماران هم دارای هورمون مردانه ی بیش از حد و هم دارای هورمون زنانه ی کمتر از حد نرمال می باشند که می تواند برای آن ها مشکل ساز باشد. وجود چنین مساله ای در بدن یک زن باعث می شود تا عمل تخمک گذاری ( برای اتفاق افتادن عادت ماهیانه) در بدن او یا بسیار کم تر از حد عادی باشد و یا اصلا اتفاق نیفتد. اگر این عدم توازن هورمون در بدن فرد درمان شود که مشکلی فرد بیمار را تهدید نخواهد کرد. اما اگر بیماری به حال خود رها شود و بدون درمان باقی بماند، به احتمال زیاد در دراز مدت موجب وارد آمدن آسیب های جدی به بدن زن می گردد که ممکن است بعضا جبران ناپذیر باشند. از جلمه بیماری هایی که بر اثر این عدم تعادل هورمونی در بدن زن می تواند اتفاق بیفتد عبارت است از دیابت، بیماری های قلبی – عروقی و هم چنین از دست رفتن قدرت باروری در فرد بیمار. مورد آخر شاید مهم ترین بیماری ای باشد که فرد مبتلا می تواند به آن گرفتار باشد. از آن جا که مطالب این دسته از سایت مرتبط با بارداری می باشد؛ شاید این مساله بتواند توجه خوانندگان عزیز را جلب نماید. امید است شما خواننده ی عزیز با خواندن این مقاله؛ بکوشید تا از به وجود آمدن این بیماری در بدن خود جلوگیری نمایید تا قادر باشید بارداری ای هر چه سالم تر را تجربه نمایید.

عمل تخمک گذاری در دستگاه تناسلی زنان به طور معمول در هر ماه انجام می پذیرد. روند این کار نیز به این صورت است که فولیکول تخمدان ( کیسه ای پر از غشا که تخمک تازه و آماده برای باروری در ان وجود دارد)؛ محفظه ی تخمدان را پاره کرده و تخمک تازه ایجاد شده را وارد لوله های رحمی می نماید. البته بسته به شرایطی که فرد دارد این وضعیت می تواند در او تغییر نماید. به عنوان مثال؛ شرایط فیزیکی فرد، ابتلا و یا عدم ابتلای او به بیماری خاص و یا حتی تغذیه و عادات و رفتار تغذیه ای او می تواند همگی بر روی میزان و زمان تخمک گذاری رحم او اثر گذار باشد. این اثر گذاری بر روی تخمک به این گونه انجام می گیرد که تخمک گذاری یا انجام نمی گیردو یا در صورت تخمک گذاری؛ کیفیت لازم و عمر مورد نیاز برای باروری را ندارد.

اگر شما از سندروم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS رنج می برید، بایستی در شرح حال این بیماری این مطلب را بیان نمود که به دلیل آن که میزان هورمون های مردانه در بدن شما بیش از حد عادی خودش است، از بالغ شدن و آزاد شدن تخمک جلوگیری می نماید. از این رو؛ تخمک در درون غشای پر از مایع خود یا”کیست” گرفتار می ماند. طبق مشاهداتی که متخصصان این زمینه داشته اند، زنانی که به سندروم تخمدان پلی کیستیک مبتلا هستند؛ شاهد تخمک گذاری هایی به تعداد زیاد هستند که به ظاهر خوب می باشد اما به همراه این تخمک ها، کیست های خوشه ای مانند نیز مشاهده شده است که نشان دهنده ی ابتلا به این بیماری در فرد مبتلا می باشد. تا زمانی که فولیکول تخمک در دستگاه تناسلی زن اجازه ی خروج پیدا نکند و شرایط عادی خود را نداشته باشد، هورمون های مردانه ی اضافی ای که در بدن زن وجود دارد هم چنان به میزان بالا باقی می مانند؛ هورمون های زنانه دچار عدم تعادل و توازن می شوند و بدن به صورت خودکار این سیکل معیوب را ادامه می دهد و تکرار می کند.

بسیاری از زنانی که به سندروم تخمدان پلی کیستیک مبتلا شده اند؛ بدن آن ها به انسولین واکنش نشان می دهد. این بدان معناست که بدن آن ها قادر نمی باشد گلوکوز که یک قند طبیعی و مورد نیاز بدن می باشد را بسازد. وجود این ماده در بدن برای انجام سوخت و ساز؛ امری حیاتی می باشد و در صورت عدم وجود این ماده در بدن فرد؛ یا می بایست این ماده به بدن فرد بیمار تزریق گردد و یا با درمان های دارویی کاری انجام گیرد که بدن قادر به ساختن این ماده در خود باشد. زمانی که این اتفاق می افتد؛ برای حرکت دادن گلوکزها به درون سلول ها( جایی که در واقع محل ذخیره ی انرژی است)، نیاز به انسولینی بیش از حد نرمال می باشد. ترشح بیش از حد نیاز انسولین در بدن باعث افزایش ناگهانی اشتها می شود که نتیجتا باعث افزایش وزن در فرد می شود. این روند معیوب باعث می گردد تا هورمون های مردانه در بدن زن بیش از پیش ترشح شوند و فرد مبتلا هم چنان از باروری ناتوان باشد.بر طبق یافته های محققین؛ سندروم تخمدان پلی کیستیک در بین ۵ تا ۱۰ درصد از زنانی که در سال های فرزند آوری هستند اتفاق می افتد و ممکن است بدن ان ها را دگیر نماید و باعث شده است تا لقب مهم ترین عامل ناباروری در زنان را به خود اختصاص دهد.

چه عواملی باعث ایجاد سندروم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS می شوند؟

محققان و متخصصان عرصه ی زنان و زایمان و نازایی هنوز موفق نشده اند که علت اصلی ابتلا به این سندروم را کشف نمایند اما حدس هایی زده اند که می تواند از ارتباط این بیماری با سابقه ی خانوادگی و فامیلی پرده بردارد. در کنار این عامل احتمالی؛ مشکلات ژنتیکی نیز یکی دیگر از موارد شک برانگیز است که باعث شده محققان بر روی آن متمرکز باشند و به دنبال یافتن ارتباط این عامل با سندروم تخمدان پلی کیستیک باشند. از جمله سایر عوامل دیگری که می تواند باعث ایجاد این بیماری گردد می توان به تغذیه ی نامناسب و داشتن عادات رفتاری و تغذیه ای نامناسب و هم چنین در معرض مواد شیمیایی و سمی اشاره نمود. اما عاملی که توسط دانشمندان بیش از سایر عوامل محل اتهام است، ترکیبی از عوامل محیطی – ژنتیکی است که می تواند احتمال ابتلا به این بیماری را در فردی کم تر و یا زیادتر نماید.

 

نشانه ها و علائم ابتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS چیست؟

بسته به شرایطی که فرد بیمار می تواند داشته باشد، ابتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک می تواند باعث تغییرات و نوسانات هورمون های زنانه به صورت خاص و منحصر به فرد در فرد بیمار گردد از این رو؛ نشانه ها و علائم ابتلا به این بیماری ممکن است در هر فرد تا فرد دیگر متفاوت باشد و نتوان سلسله علائم مشخصی را برای تمامی افراد مبتلا به این بیماری تعمیم داد. تقریبا ۸۰ درصد از زنانی که به سندروم تخمدان پلی کیستیک مبتلا هستند دچار اضافه وزن هستند و چربی زیادی ناحیه ی دور کمر آن ها را احاطه کرده است. بیش از ۷۰ درصد از این زنان دچار رشد مو سریع تر از حالت نرمال برای یک زن می باشند. بیش ترین رشد مو در بدن این دسته از زنان در ناحیه ی صورت، قفسه ی سینه، زیر شکم، پشت و ران ها بوده است که نشان دهنده ی وجود میزان بالای هورمون های مردانه در این افراد می باشد.

از جمله علائم ابتلا به بیماری سندروم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS می توان به مواردی اشاره نمود که در زیر به آن ها اشاره شده است:

  • عادت ماهیانه ی نامنظم و یا ناپایدار. به طوری که برای باروری نامناسب تشخیص داده شود.
  • خون ریزی خیلی شدید، خیلی کم و یا غیر قابل پیش بینی در طول عادت ماهیانه.
  • ایجاد شدن مشکلات پوستی نظیر در بدن فرد بیمار از جمله آکنه، ایجاد شدن لکه های سیاه رنگ بر روی پوست و یا وجود قسمت هایی بر روی پوست ( نقاطی کوچک اما به راحتی قابل شناسایی که بیش تر در نواحی گردن و زیر بغل به وجود می آیند. )
  • تغییر بافت و حالت موهای ناحیه ی جمجمه که عمدتا به صورت نازک تر شدن خود را نشان می دهد.
  • ایجاد شدن آپنه ی خواب در فرد مبتلا
  • ایجاد شدن مشکلاتی در باروری فرد که امکان بارداری هر چه راحت تر و سالم تر را از وی سلب می نماید.

سندروم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS چگونه قابل شناسایی می باشد؟

برای این که پزشک متخصص ناباروری قادر باشد تا هر چه بهتر احتمال وجود این بیماری در بدن فرد را شناسایی کند؛ وضعیت تخمک گذاری در بدن وی را به دقت مورد بررسی قرار می دهد. از سابقه ی خانوادگی احتمالی فرد مبتلا ( کسانی از خانواده و بستگان او که قبلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک مبتلا بوده اند ) اطلاع حاصل می کند. در کنار تمامی این ها؛ پزشک ممکن است برای شما مقداری آزمایش بنویسد که برای روشن شدن وضعیت شما بسیار مهم می باشدو و بایستی تا هر چه زودتر آن ها را انجام دهید. علت اهمیت این مسائل از ان جا مشخص می شود که وضعیت فرد در قبال این مساله دو حالت دارد. حالت اول این است که فرد به سندروم تخمدان پلی کیستیک مبتلا می باشد. در این وضعیت؛ فرد بیماری با کمک آزمایش هایی که پزشک متخصص ناباروری برای او تجویز می نماید اولا بیماری هر چه سریع تر در او تشخیص داده شود و ثانیا بایستی فورا برای درمان اقدام نمود. در حالت دوم امکان دارد فرد به این بیماری مبتلا نباشد که در این جا می توان گفت اشکالی وجود ندارد و تنها بررسی ای بر روی بدن فرد صورت گرفته است. نبایستی در صورت عدم ابتلا به این بیماری انجام آزمایش های مربوطه را بی فایده تلقی نمود. چرا که ممکن است در آزمایش شرایط اولیه برای ظهور این بیماری در بدن تشخیص داده شود که می توان آن را در نطفه خفه کرد. آزمایش هایی که پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی و یا پزشک متخصص ناباروری برای فرد بیمار تجویز می نماید به این علت است که می خواهد میزان و سطح ترشح هورمون های اصلی زنانه که برای بارداری حیاتی هستند را مورد بررسی قرار دهد. پزشک هم چنین برای تشخیص وضعیت تخمک گذاری و عادت ماهیانه ی فرد مبتلا؛ اقدام به انجام آزمایش های اولتراسوند می نماید.

برای این که کسی مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS شناخته شود؛ بایستی حداقل دو نشانه از سه نشانه ی زیر را داشته باشد :

  • عادت ماهیانه ی نامنظم و یا ناپایدار. به طوری که برای باروری نامناسب تشخیص داده شود.
  • فشار خون بالا و روییدن مو در قسمت هایی از بدن که مختص مردان است و در یک زن غیر طبیعی است.
  • مشاهده ی تعداد زیادی کیست در تخمک گذاری ها.

 

راه های درمان سندروم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

اگر قصد باردار شدن دارید؛ انجام دادن کارهای زیر می تواند به شما کمک نماید.

از وزن خود بکاهید. اگر دچار اضافه وزن هستید، با کاهش وزن خود از احتمال ابتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک تا حد زیادی جلوگیری کنید. کاهش وزنی تنها معادل ۵ تا ۸ کیلوگرم می تواند در منظم شدن عادت ماهیانه بسیار منظم باشد.

استفاده از دارو. پزشک متخصص ناباروری ممکن در صورت تشخیص این بیماری در شما داروهایی را تجویز نماید که در ادامه ی مقاله به تعدادی از آن ها اشاره شده است :

  • کلومیفن. اگر کاهش وزن به فرد بیمار در منظم شدن عادت ماهیانه کمکی نکرد؛ نوبت به استفاده از داروهای بارداری برای قاعده مند کردن این مشکل می رسد. تقریبا ۸۰ درصد از زنانی که در طول دوره ی درمان خود از قرص کلومیفن استفاده کرده اند توانسته اند از سه ماه اول درمان خود و پس از سه دوره عادت ماهیانه، هم قاعدگی منظم تری داشته باشند و هم تخمک گذاری در بدن آن ها انجام شده است و درمان شده اند. از میان این گروه؛ ۳۰ تا ۴۰ درصد از ان ها قادر بوده اند تا در دوره ی سوم درمان خود باردار شوند.
  • لتروزول. امروزه بسیاری از محققان و متخصصان داروی لتروزول را برای تخمک گذاری منظم و با کیفیت در زنان به افراد بیمار توصیه می کنند و آن ها را تشویق می کنند که از این داروها استفاده کنند. تحقیقاتی که اخیرا توسط محققین بر روی زنان مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک در این زمینه انجام شده است نشان داده است که اثر استفاده از قرص لتروزول در منظم سازی تخمک گذاری از قرص کلومیفن بیش تر بوده است. طبیعتا هر چه تخمک گذاری در بدن فرد منظم تر باشد؛ احتمال بارداری و تولد کودک نیز بالاتر می رود.
  • متفورمین. این دارو ارتباط تنگاتنگی با انسولین در بدن انسان دارد و از طریق تنظیم کردن این ماده در بدن فرد بیمار اقدام به تنظیم تخمک گذاری می نماید. کسانی که به بیماری سندروم تخمدان پلی کیستیک مبتلا هستند می توانند با مجوز پزشک متخصص زنان و زایمان و ناباروری این دارو را به صورت تکی و یا همراه با قرص های کلومیفن و لتروزول میل نمایند.
  • گنادوتروپین. زمانی که فرد بیمار تمامی این داروها را امتحان کرد و باز هم به نتیجه ای نرسید؛ نوبت به استفاده از قرص گنادوتروپین می رسد. این دارو که از با تزریق کردن به بدن فرد مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک وارد می شود، می تواند علاوه بر منظم کردن تخمک گذاری در رحم، اقدام به بارور سازی و آماده سازی تخمک ها در درون تخمدان نیز کمک شایانی نماید. تقریبا ۶۰ درصد از زنانی که به بیماری سندروم تخمدان پلی کیستیک مبتلا بوده اند و برای درمان ناباروری خود از قرص گنادوتروپین استفاده کرده اند بارداری را تجربه کرده اند.

 

انجام عمل جراحی

اگر بیماری در کسی از نوع پیشرفته باشد؛ به این معنی که هیچ کدام از راه های درمانی ای که در بالا به آن اشاره شده است در فرد اثری نداشته باشد و یا خود فرد تمایلی به استفاده از آن ها نداشته باشد؛ برای منظم ساختن عمل تخمک گذاری در رحم نوبت به استفاده از عمل جراحی می رسد. روش انجام کار در این عمل جراحی به این صورت است که پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی با ایجاد کردن سوراخ های بسیار ریزی در لوله های رحمی فرد بیمار؛ باعث می شود تا از میزان هورمون های مردانه ی بیش از حد موجود در بدن زن کاسته گردد و با رسیدن سطح هورمون های زنانه به میزان کافی؛ شرایط لازم و ایده آل برای تخمک گذاری و باروری اماده گردد. حتی امکان دارد بنا به صلاح دید پزشک برخی از مناطق فوقانی دستگاه تناسلی داخلی زن نیز که نزدیک ناحیه ی شکمی است سوارخ شود تا این فرآیند بهتر و سریع تر انجام گیرد.

تفاوتی که این روش با سایر روش ها دارد این است که بر خلاف روش هایی که در بالا به آن ها اشاره شده است؛ روش سوراخ کاری رحم تنها یک بار قابل انجام می باشد. اثرات این روش به صورت موقتی و نه دائمی می باشند و تقریبا ۵۰ درصد از زنانی که از این روش استفاده کرده اند موفق شده اند تا طی یک سال پس از انجام این عمل بارداری را تجربه نمایند و به ناباروری آن ها خاتمه داده شده است.

درمان های باروری

اگر باز هم هیچ کدام از روش های ذکر شده در بالا برای فرد بیمار کارگر نبود؛ پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی برای فرد مبتلا روش تلقیح درون رحمی یا IVF را پیشنهاد می کند. روند انجام این کار عبارت است از جداسازی یک اسپرم و تخمک مناسب و با کیفیت از بدن زن و مرد داوطلب؛ تلقیح آن دو در شرایط آزمایش گاهی و وارد کردن تخمک بارور شده به درون بدن زن پس از ایجاد لقاح.

پس از آن که تخمک بارور شده در درون دستگاه تناسلی داخلی زن قرار گرفت؛ به طور خودکار خود را به اول به لوله های رحمی و سپس به داخل خود رحم می رساند تا فرآیند ایجاد جنین و به دنیا آمدن نوزاد تکمیل گردد. میزان نرخ باروری با استفاده از این روش بسته به شرایطی دارد که سن زوجین و مشکل ناباروری ای که از ان رنج می برند دو تا از مهم ترین عوامل محسوب می شود. اما زنانی که به سندروم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS  مبتلا بوده اند با استفاده از این روش در مقایسه با سایر زن هایی که از روش های دیگر استفاده کرده اند موفق تر بوده اند و توانسته اند بارداری را تجربه نمایند و به ناباروری آن ها خاتمه داده شده است.

 

اگر هنوز برای بارداری اقدام نکرده اید موارد زیر می تواند برای شما مفید باشد

قرص. استفاده از قرص های بارداری؛ به دلیل این که دارای مقدار زیادی هورمون استروژن و پروژسترون می باشد؛ می تواند در تعدیل عدم توازن این هورمون ها در بدن زن بسیار موثر باشد. اگر این عدم توازن هورمون در بدن فرد درمان شود که مشکلی فرد بیمار را تهدید نخواهد کرد. اما اگر بیماری به حال خود رها شود و بدون درمان باقی بماند، به احتمال زیاد در دراز مدت موجب وارد آمدن آسیب های جدی به بدن زن می گردد که ممکن است بعضا جبران ناپذیر باشند. استفاده از این قرص ها بر روی عادت ماهیانه ی فرد مبتلا، برطرف شدن مشکلات پوستی وی و هم چنین جلوگیری از رشد موهای زاید بدن نقش بسیار مهمی ایفا می کنند. هم چنین مینی قرص هایی وجود دارند که تنها حاوی پروژسترون می باشند. این قرص ها می توانند عادت ماهیانه را منظم کنند و از بارداری ناخواسته جلوگیری نمایند اما نمی تواند از بروز برخی بیماری های خاص سندروم تخمدان پلی کیستیک نظیر آکنه و یا رشد موهای زاید بدن جلوگیری نماید و برای متوقف ساختن این عوارض بایستی تا قرص های دگیری در کنار این قرص مصرف گردد.

متفورمین. این قرص ارتباطی با هورمون های موجود در بدن ندارد و نمی تواند در رابطه با تولد کودک نقشی داشته باشداما طبق تحقیقاتی که بر روی این قرص انجام شده است؛ ۳۰ تا ۵۰ درصد از زنانی که به سندروم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS  مبتلا بوده اند با استفاده از این روش توانسته اند عادت ماهیانه ی خود را منظم کنند. استفاده از این قرص هم چنین در موارد دیگر نظیر کاهش سطح انسولین بدن، کاهش وزن ناگهانی بدون تغییر در وضعیت اشتها و از همه مهم تر؛ درمان رشد موهای زاید و اضافی بدن می تواند تاثیر به سزایی داشته باشد.

اگر به سندروم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS  مبتلا شده ام، چگونه می توانم از خودم مراقبت کنم؟

  • اگر چاق هستید و یا از اضافه وزن رنج می برید، ورزش کنید و سعی نمایید تا هرم تغذیه ای شما مناسب و متعادل باشد. از مصرف مواد خوراکی که برای سلامتی مضر است جدا پرهیز نمایید. موادی نظیر غذاهای آماده و یا اسنک ها می تواند برای بدن بسیار مضر باشد. کاهش وزن می تواند برای متعادل کردن عادت ماهیانه؛ کاهش کلسترول و جلوگیری از رشد موهای زاید بدن موثر باشد. اگر از زمان ابتلا به این بیماری ترشح بیش از حد انسولین گریبان گیر شما شده است؛ استفاده از این روش می تواند راه حل مناسبی باشد. برای کاهش وزن خود می توانید با پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی خود صحبت کنید تا او بهترین برنامه ای که مناسب حال شما می باشد را به شما اراهئه دهد. علت اهمیت این مساله از آن جا مشخص می شود که پزشک با توجه به شرایط فیزیکی و بدنی شما به شما برنامه ی ورزشی می دهد و از این جهت می توان گفت که مناسب ترین برنامه را به شما ارائه خواهد داد تا هر چه زودتر بتوانید بر این بیماری غلبه نمایید.
  • آزمایش ها و عکس برداری های پیاپی از ناحیه لگن خاصره برای افرادی که مبتلا به بیماری سندروم تخمدان پلی کیستیک هستند بسیار مهم و حیاتی می باشد. علت اهمیت این مساله نیز از ان جهت است که با انجام عکس برداری های مرتبط از لگن خاصره فرد بیمار؛ می تواند وضعیت تخمک گذاری و رحم را به طور مداوم مورد بررسی قرار داد تا از احتمال ابتلا به این بیماری در بدن فرد اطلاع پیدا کرد. در عکس برداری های معمول نیز امکان تشخیص سرطان آندومتریک وجود دارد. احتمال ابتلا به این سرطان در زنانی که قاعدگی نامنظم دارند و یا اصلا عادت ماهیانه نمی شوند بیش از سایر افراد و گروه ها شایع می باشد. این بیماری را هم چنین می توان با تعیین وضعیت هورمون ها در بدن نیز شناسایی نمود. روند انجام این کار به این صورت است که در صورت تغییرات ناگهانی و یا عدم حضور کافی هورمون های زنانه در بدن زن مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک، پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی می تواند این احتمال را بدهد که فرد دچار این سرطان شده است.
  • برای درمان این بیماری و جلوگیری کردن از تبدیل شدن این ناهنجاری به سرطان؛ می توان همان روش هایی را پیشنهاد کرد که در قبل به آن ها اشاره شده است. یکی از موثرترین راه کارهایی که می توان به آن اشاره کرد این است که بایستی نه تنها میزان هورمون های زنانه در بدن فرد بیمار به حد نرمال و عادی خود برسند؛ بلکه بایستی این هورمون ها در بدن به توازن و تعادل خاصی نیز برسند تا بتوانند از بروز این سرطان در بدن فرد جلوگیری کنند و شرایط را برای بارداری در فرد محیا سازند.
  • الکترولیز کردن و یا اپیلاسیون می تواند موهای زاید بدن را از بین ببرد.

 

آیا سندروم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS قابل پیش گیری است؟

هنوز هیچ روشی برای جلوگیری کردن از ابتلا به این بیماری وجود ندارد اما با کمک راه های پیش گیرانه می توان احتمال ابتلا به این بیماری را در بدن بسیار کاهش داد. اگر عادات ماهیانه ی شما نامنظم است و یا مدتی است که قطع شده است با مراجعه به پزشک متخصص مربوطه اقدام به درمان خود نمایید.

 

منابع

http://www.acog.org/Patients/FAQs/Polycystic-Ovary-Syndrome-PCOS

http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pcos/basics/definition/con-20028841

https://medlineplus.gov/ency/article/000369.htm

https://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/polycystic-ovary-syndrome.html

http://www.uptodate.com/contents/polycystic-ovary-syndrome-pcos-beyond-the-basics

یک دیدگاه

امکان ثبت دیدگاه وجود ندارد.

  1. اریانا 7 ماه پیش

    مقاله بسیار جالب و آموزنده ای بود با سپاس از شما.

تمامی حقوق تاپی شاپی متعلق به این سایت است. آماده سازی سایت توسط آرشیتا وب

ورود با نام‌کاربری و گذرواژه

فراموشی گذرواژه