مهم ترین علل عدم باروری در مردان

در رابطه با این موضوع می توان گفت که نرخ ناباروری در زوج ها بسته به شرایط مختلف متفاوت است. از جمله عواملی که می تواند بر روی این حیطه اثرگذار باشد می توان به سن، نژاد، جنسیت، زیست بومی که فرد در آن زندگی می کند و کشوری که فرد در آن وجود دارد اشاره کرد. اما به عنوان مثال در کشور ایالات متحده ی آمریکا چیزی حدود ۱۱ درصد از زوجین با مشکلات ناباروری رو به رو هستند و از این مشکل رنج می برند. از عوامل اثر گذاری که در بالا به ان اشاره شده است می توان گفت که سن و نژاد مهم ترین و اثرگذارترین فاکتورهایی هستند که در این رابطه می توانند اثر گذار باشند و بایستی با مراجعه به پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی این مسائل را تحت کنترل درآورد. اگر بخواهیم مقصر اصلی را در این ناباروری پیدا کنیم بایستی گفت که همه چیز تقریبا عادلانه تقسیم شده است. چرا که حدود یک سوم مشکل از طرف مردان است. یک سوم دیگر متعقل به زنان است و یک سوم دیگر عبارت است از مشکلات خاصی که هر دو طرف زوج را درگیر می کند و یا عوامل ناشناخته ای که هنوز متخصصان زنان و زایمان و نازایی قادر نبوده اند تا دلیلی برای وقوع آن تشریح دهند. البته ذکر این مساله قابل شرح می باشد که پزشکان و متخصصان در حال کار بر روی این مساله هستند و در صدد هستند تا علل ایجاد این مشکلات را هر چه زودتر بیابند.

بنابراین مسائل؛ اگر که شما رابطه ی جنسی منظم و محافظت شده حداقل به مدت یک سال داشته اید ( منظور از محافظت شده؛ عدم استفاده از کاندوم برای بارداری اس. هم چنین این زمان برای زنان بالای ۳۵ سال شش ماه در نظر گرفته شده است) و هنوز نتیجه ای نگرفته اید بایستی به پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی مراجعه کنید. چرا که اگر زنی با توجه به شرایطی که به آن ها اشاره شده است هنوز قادر نباشد که باردار شود بایستی نگران شود و تحت معاینه و تجویزهای احتمالی پزشک متخصص خود گردد. در این جا و پس از گذشت مراحلی زوجین متوجه خواهند شد که مشکل از زن می باشد یا مرد. چرا که تا زمانی که پزشک زوجین بیمار را مورد معاینه قرار ندهد متوجه نخواهد شد که مشکل از زن است یا مرد. البته بایستی این مساله را خاطر نشان کرد که بیش تر و عمده ی مشکلات این حیطه متوجه زنان است تا مردان. اگر چه که مردان نیز ممکن است دچار مشکلات ناباروری شوند اما عمده ی مشکلات متوجه زنان است و جنسیت مونث بایستی هر چه بیش تر مراقب وضعیت خود باشد. طبق آمارهایی که مراکز درمان ناباروری ارائه کرده اند؛ تقریبا ۶۵ درصد از زوج هایی که برای درمان ناباروری خود اقدام کرده اند و تحت درمان قرار گرفته اند؛ قادر بوده اند تا بر این بیماری و به عبارت بهتر ناتوانی فائق آیند و باروری را تجربه نمایند. پس با توجه به این آمار می توان این طور نتیجه گیری نمود که اکثر زوج هایی که با مشکلات ناباروری رو به رو هستند می توانند با استفاده از این روش ها اقدام به درمان خود کنند و نرخ موفقیت در این روش ها مثبت می باشد. این که زوجین چه روشی را برای درمان ناباروری خود انتخاب کنند دیگر مساله ای دیگر است و بسته به شرایطی دارد که در مقالات قبلی به آن ها به طور مفصل اشاره شده است. از جمله ی عوامل موثری که بر روی انتخاب روش درمان ناباروری موثر است می توان به سن زوجین، نوع مشکلی که زوجین با آن رو به رو هستند؛ تشخیصی که پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی در مورد مشکل ناباروری زوجین می دهد ( و به طبع آن نوع درمان و داروهای تجویز شده تغییر می کند) و چند عامل دیگر که همگی می توانند بر روی این روش های انتخاب شده موثر باشند.

از جمله روش هایی که برای درمان ناباروری توسط پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی می تواند به زوجین ارائه شود عبارت است از تلقیح داخل رحمی، استفاده از تخمک و اسپرم اهدایی، استفاده از تخمدان اجاره ای و چندین روش دیگر که در مقالات دیگر به طور کامل و مفصل به آن ها اشاره شده است و شما خواننده ی عزیز می توانید آن ها را مطالعه کنید و از مطالبی که در آن ها توسط گروه های متخصص زنان و زایمان و نازایی تهیه شده است نهایت استفاده را ببرید.

پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی قبل از هر چیز برای این که بتواند تشخیص بهتری را در شما بدهد از شما می خواهد که پس از انجام دادن چندین آزمایش مجددا نزد او مراجعه کنید. این آزمایش ها می تواند بسته به نظر پزشک متفاوت باشد اما عمده ی این آزمایش ها عبارت است از آزمایش اسپرم در مردان. در این آزمایش، وضعیت کیفیت و کمیت اسپرم مرد مورد بررسی قرار می گیرد. هم چنین در این آزمایش وضعیت تحرک اسپرم های مرد نیز مورد توجه قرار می گیرد. چرا که در بسیاری از موارد اتفاق افتاده است که اسپرم مرد از نظر کیفیت و کمیت سالم بوده است اما تحرک کافی را برای رساندن خود به تخمک نداشته است و مرد از این جهت با مشکل ناباروری رو به رو بوده است. اگر نتیجه ی آزمایش های اسپرم عادی نباشد؛ پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی اقدام به بررسی وضعیت سابقه ی خانوادگی فرد بیمار می کند. در مواردی که پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی قادر نباشد تا درمان دقیق را برای زوجین ارائه دهد ممکن است فرد بیمار را به مراکزی ارجاع دهند که به طور تخصصی اقدام به درمان ناباروری در مردان می کنند. این مراکز با تجهیزات و تخصصی که بر روی این مساله و مشکلات دارند قادر می باشند تا هر گونه مشکل در اسپرم مرد را تشخیص دهند و اقدام به درمان آن نمایند. در برخی از موارد نیز ممکن است این مراکز از درمان فرد خودداری نمایند و نتیجه را به پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی ارجاع دهند و تنها مرحله تشخیص دقیق بیماری را بر عهده داشته باشند.

برخی از اوقات خود فرد و یا شریک او مشکلی در مورد باروری ندارند. یعنی فیزیک آن ها سالم می باشد اما باز هم قادر به باروری نیستند. در این جا مشکلات ژنتیکی بیش از هر عامل دیگری می تواند عامل اصلی مشکل در زوجین باشد. از ان جایی که مشکلات ژنتیکی درمان قطعی ای هنوز برای آن ها پیدا نشده است؛ بایستی تنها اقدام به شناسایی مشکل ژنتیکی و کنترل آن برای بارداری هر چه سالم تر و هر چه سریع تر در فرد و یا زوج بیمار نمود. مشکلات ژنتیکی شاید بدترین نوع عدم توانایی در باروری در افراد باشد. علت این مساله نیز آن است که تمامی مشکلات دیگر قابل درمان می باشند و برای درمان آن ها راه حلی اعم از تغذیه ای و درمانی وجود دارد اما برای مشکلات ژنتیکی موثر در باروری هنوز درمان خاصی ارائه نشده است و زوجینی که به این قبیل از مشکلات ناباروری دچار شده اند بایستی تلاش کنند تا با مراقبت و کنترل وضعیت خود بتوانند تا بارداری را تجربه نمایند.

عوامل موثر مربوط به سبک زندگی و سابقه ی خانوادگی

همان طور که در مطلب قبل نیز به آن اشاره شده است؛ برخی از مشکلات ناباروری ممکن است به دلیل وجود سابقه ی ناباروری در ژنتیک فرد باشد. به عبارت بهتر؛ ممکن است با مطالعه ی وضعیت تاریخچه ی خانوادگی فرد؛ کسی از بستگان درجه ی یک را پیدا کرد که به مانند فرد بیمار مراجعه کننده دارای مشکل مشابه ناباروری بوده است. با توجه به این عوامل؛ مواردی لیست شده است که می تواند توجه به آن ها وضعیت را روشن تر نماید و دید بهتری را در مورد وضعیت ارائه دهد. این عوامل عبارت اند از :

  • استعمال دخانیات. به ویژه تنباکو
  • مصرف بیش از سه وعده الکل در روز که می تواند اثر مخربی بر روی اسپرم مرد بگذارد
  • استفاده از داروهای غیر قانونی. علت اهمیت این مساله آن است که زمانی که کشوری دارویی را غیر قانونی اعلام می کند؛ وضعیت سلامتی، اثرگذاری و عوارض جانبی آن مشخص نمی باشد و توسط متخصصین این زمینه مورد تایید قرار نگرفته است. از این رو افراد بیمار اگر به صورت خودسرانه اقدام به مصرف این داروها کنند؛ ممکن است با مشکلات جبران ناپذیری در رابطه با باروی و دستگاه تناسلی خود رو به رو شوند. از این رو توجه به این مساله ی به ظاهر ساده بسیار حائز اهمیت می باشد.
  • استفاده از انواع استروئیدها به میزان زیاد و زمان طولانی. استفاده ی نا به جا از این دارو نیز یکی دیگر از مشکلات شایع در مردان می باشد. علت این مساله نیز ان است که مردان و به ویژه افرادی که زیبایی اندام کار می کنند با مصرف بیش از حد و زیاد این دارو؛ اقدام به عضله سازی می کنند. اما از این مساله غافل هستند که مصرف بیش از حد و غیر متعارف این دارو ممکن است برای سلامتی جنسی آن ها خطرناک باشد. مصرف داروهای این چنینی که ممکن است سلامتی فرد را به خطر بیندازد بایستی کاملا تحت نظر پزشک ورزشی مربوط انجام گردد و از هر گونه مصرف خودسرانه جدا پرهیز گردد.
  • عوامل دیگر از جمله استفاده از تستوسترون، فشار خون بالا، افسردگی، سرطان و غیره نیز می توانند بر روی وضعیت باروری فرد مبتلا اثر منفی بگذارند که در صورت مشاهده ی هر کدام از موارد؛ فرد بیمار بایستی تا هر چه سریع تر به پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی مراجعه نماید تا او قادر باشد راه حل مناسب و درمان مناسبی را پیش پای او قرار دهد. در برخی از موارد نیز مراجعه به پزشک متخصص از آن جهت حائز اهمیت می باشد که مراجعه به دکتر باعث جلوگیری از روند انتشار بیماری و کنترل آن توسط داروها و انجام آزمایش های مربوطه می گردد.
  • مبتلا بودن به بیماری هایی نظیر دیابت، سرطان و کم کاری تیروئید.
  • داشتن تغذیه ی نامناسب.
  • اضافه وزن بیش از حد و غیر متعارف
  • در معرض مواد سمی و شیمیایی بودن. مانند موادی که در کارخانه های رنگ و مواد شیمایی ساخته می شود
  • داشتن باد فتق که باعث اختلال در عملکرد دستگاه تناسلی گردد
  • ابتلا و یا داشتن سابقه ی بیماری تناسلی نظیر کلامیدیا و یا سوزاک

اگر فردی که از ناباروری رنج می برد در صورت داشتن و یا مشاهده ی هر کدام از این عوامل بایستی تا هر چه زودتر به پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی مراجعه نماید تا تحت مداوا قرار گیرد تا دکتر بتواند بهترین راه درمان را در سریع ترین زمان ممکنه به فرد بیمار ارائه دهد و شرایط بارداری را در او فراهم سازد. البته بایستی در این جا به این نکته اشاره کرد که برخی از عوامل بالا بیش تر در مردان شایع می باشد تا زنان. به عنوان مثال درست است که زنان نیز به مانند مردان از انواع نوشیدنی های الکلی و یا دخانیات استفاده می کنند اما موارد مصرف مواد مضر این چنینی به طور سنتی در مردان بیش تر می باشد و این گروه بایستی تا بیش از زنان خود را در مقابل این مواد محافظت کنند. اما بیماری هایی نظیر باد فتق کامل مختص به مردان می باشد.

واریکوسل

واریکوسل عبارت است از گشاد شدن و متورم شدن عروق بیضه در کیسه بیضه. ( این بیماری عمدتا و در بیش تر موارد در بیضه ی چپ اتفاق می افتد). طی مطالعاتی که در سال ۱۳۸۹ در کشور جمهوری اسلامی ایران انجام شده است مشخص گردیده است که از هر ده مرد، نه مرد مبتلا به این بیماری بوده است. به عبارت بهتر این بیماری؛ یک بیماری شایع در میان مردان است که نباید از ابتلا به آن نگران شد و از آن ترسید. بلکه بایستی با مراجعه به پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی در صدد درمان آن برخواست. درمان این بیماری ساده می باشد و می توان با مصرف چندین دارو آن را تحت کنترل درآورد و از درد و ناراحتی آن کاست. ابتلا به واریکوسل باعث خواهد شد تا دمای محیط بیضه بالا برود و احتمال مرگ اسپرم ها افزایش یابد.

  • علائم احتمالی. این بیماری علامت خاصی ندارد اما برخی از مردان ممکن است در این ناحیه احساس درد کنند. به خصوص هنگام نشستن، برخاستن و یا بلند کردن اجسام سنگین. (پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی می تواند با معاینه ی عضو پی به شدت و وضعیت ابتلا به این بیماری ببرد.)
  • درمان. بهترین راه درمان و هم چنین موثرترین آن عبارت است از عمل جراحی بر روی عضو موجود. هم چنین روش های دیگر نیز برای درمان این بیماری وجود دارد که در مقالات قبل به طور مفصل به آن ها اشاره شده است.

درصد کمی از مردان یک انسداد در مجرای انزالی خود دارند که مانع از حرکت اسپرم به سمت قسمت مایع انزال می گردد. این اتفاق ممکن است زمانی به وقوع بیفتد که اپیدیدیم (ارگان حمل اسپرم از بیضه ها) و یا وازدفران (لوله حمل اسپرم به مجرای انزالی) آسیب ببیند و یا به طور کلی از بین رفته باشد. این مساله در میان مردان شایع نمی باشد و با مصرف برخی از داروهایی که پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی تجویز می نماید قابل درمان می باشد و جای نگرانی وجود ندارد.

یکی دیگر از مشکلاتی که مردان در قبال انزال ممکن است با آن رو به رو شوند عبارت است از انزال در مثانه به جای حرکت منی به داخل آلت تناسلی و خروج طبیعی مایع. این مساله نیز به مانند موارد قبل در میان مردان شایع نمی باشد و با مصرف برخی از داروهایی که پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی تجویز می نماید قابل درمان می باشد و جای نگرانی وجود ندارد. علت ایجاد چنین مشکلی در مردان عبارت است ضعف عضله ی مربوطه که به دلیل عدم توانایی و ضعیف بودن قادر نیست تا اسپرم و مایع را به درون آلت تناسلی هدایت کند و عمل انزال را به درستی انجام دهد. از این رو عمل انزال در درون مثانه انجام می گیرد. این مساله در صورت نادیده گرفتن بیماری و عدم اقدام برای درمان آن می تواند برای فرد مبتلا دردسر ساز گردد.

عوامل و بیماری های دیگری نیز وجود دارند که ممکن است در انزال مردان مشکلاتی را ایجاد نمایند. این بیماری ها و مشکلات عبارت اند از ابتلا به دیابت، مصدومیت هایی که سبب آسیب رسیدن به دستگاه تناسلی فرد بیمار شده اند، ابتلا به عفونت و به خصوص عفونت های دستگاه تناسلی ( که البته احتمال ابتلا به این بیماری در مردان در مقایسه با زنان بسیار کمتر می باشد. علت این مساله نیز بیرون بودن دستگاه تناسلی مردان در مقایسه با زنان می باشد.)؛ مشکلات عصبی که می توانند تقریبا ریشه ی تمامی بیماری ها و ناراحتی ها در بدن انسان باشند، وجود مشکلات مادرزادی در فرد که می تواند فرد بیمار را با مشکلات ناباروری مواجه سازد و یا حتی وازکتومی. وازکتومی در واقع یک عمل جراحی برای عدم باروری در مردان است که ممکن است در برخی از موارد با توجه به نحوه ی انجام عمل جراحی و عدم مراعات های پس از عمل جراحی در برخی از مردان ایجاد گردد و فرد را دچار مشکل سازد. البته ذکر این مساله در این جا شایان ذکر می باشد که مردانی که عمل وازکتومی را انجام می دهند به دنبال عمل باروری هستند و از موضوع این مقاله خارج هستند. اما به دلیل آن که در این قسمت در مورد مشکلات انزال در مردان صحبت می شود این مساله به عنوان یکی از عوامل ایجاد کننده مشکل در انزال مردان آورده شده است و به آن اشاره شده است.

  • علائم احتمالی. این بیماری علامت خاصی ندارد اما ممکن است مردانی که به این بیماری مبتلا هستند ادراری تیره رنگ را مشاهده کنند. هم چنین ممکن است در هنگام انزال یا مایه ای از آلت تناسلی آن ها خارج نشود و یا در صورت خارج شدن مایع میزان آن کم باشد که در صورت مشاهده ی هر کدام از این عوامل بایستی به پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی مراجعه نمود تا تحت درمان قرار گرفت.
  • درمان های ارائه شده برای این بیماری. استفاده از روش هایی که در مقالات قبلی به آن ها اشاره شده است می تواند روش مناسبی برای درمان این بیماری باشد. هم چنین استفاده از وازکتومی معکوس نیز می تواند بر روی درمان این بیماری موثر و اثر گذار باشد.

کمبود تعداد اسپرم و یا عدم تحرک آن

از جمله مشکلاتی که در این رابطه ممکن است مردان با آن دست به گریبان باشند عبارت است از کم بودن تعداد اسپرم، عدم داشتن کیفیت لازم برای بارداری توسط اسپرم خارج شده از بدن مرد؛ عدم تحرک یا نداشتن تحرک لازم در اسپرم ها و یا وجود اشکال در ساختار و شکل اسپرم که تمامی موارد ذکر شده باعث خواهند شد تا اسپرم خارج شده از بدن مرد قادر نباشد تا خود را به تخمک موجود در بدن زن برساند و آن را بارور سازد و باعث ایجاد لقاح گردد. البته هر کدام از این موارد ممکن است به نحوی در این رابطه ایجاد اختلال نمایند که در ادامه به آن ها اشاره خواهد شد. در برخی از موارد مشاهده شده است که اصلا اسپرم کافی در مایع منی مرد وجود ندارد که بخواهد تخمکی را بارور سازد. علت اهمیت این مساله این است که تقریبا اکثریت قریب به اتفاق اسپرم ها قبل از رسیدن به تخمک موجود در رحم زن به طرق مختلف از بین می رود. پس بایستی تعداد اسپرم کافی در بدن مایع منی مرد وجود داشته باشد تا با از بین رفتن این اسپرم ها هنوز شانسی برای زنده باقی ماندن اسپرم ها و رسیدن حداقل یکی از آن ها به تخمک باشد. در مورد دوم نیز مشاهده شده است مایع منی مرد مبتلا به عدم باروری دارای تعداد اسپرم لازم می باشد اما دارای کیفیت لازم برای باروری نمی باشد. به عبارت بهتر اسپرم ها می توانند خود را به تخمک برسانند و قشای آن را باز کنند اما به دلیل ضعفی که دارند قادر نیستند تا تخمک را بارور نمایند و از این رو پس از سه تا یک هفته از بین می روند. یکی دیگر از مشکلات جدی که مردان را در رابطه با باروری درگیر خود کرده است و مردان زیادی سالیانه در سرتاسر جهان از وجود این مشکل گلایه می کنند و به پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی مراجعه می کنند عبارت است از عدم تحرک اسپرم. اسپرم برای رسیدن به تخمک زن بایستی حرکت نماید و خود را به رحم زن برساند. اسپرم مراحل سختی را تا رسیدن به تخمک در پیش روی خود دارد. بسیاری از اسپرم ها ممکن است در همان مرحله ی اول که ناحیه ی واژن و مهبل زن می باشد گرفتار شوند و نتوانند وارد لوله های رحمی گردند. هم چنین در لوله های رحمی نیز در امان نیستند و ممکن است نتوانند خود را به تخمک برسانند. در این جا اگر اسپرم فردی دارای عدم تحرک لازم و کافی برای رساندن خود به تخمک باشد ممکن است در همان مراحل ابتدایی متوقف گردد و نتواند خود را به تخمک برای بارور سازی برساند که این مساله می تواند به عدم توانایی باروری در این دسته از مردان گردد. در مورد آخر نیز بایستی گفت که در برخی از مردان هیچ کدام از این مشکلات وجود ندارد و تنها اشکالی که در آن ها وجود دارد عبارت است از مشکلات ساختاری در اسپرم. این مشکل می تواند باعث گردد تا در صورت رسیدن اسپرم به تخمک و آغاز فرآیند بارور سازی؛ اسپرم قادر به انجام این کار نباشد چرا که ممکن است به دلیل اشکال اتی که اسپرم در بدنه و ساختار خود دارد قادر به باردار ساختن تخمک نباشد و از این رو با شکست مواجه شده و از بین برود. علت انجام این مشکلات در بدن مردان ممکن است به دلیل تغییرات هورمونی باشد.

  • علائم. ندارد
  • درمان. استفاده از داروهای بارداری و انجام روش هایی نظیر IUI و یا IVF

آنتی بادی های ضد اسپرم

بدن مردان ممکن است نوعی از این آنتی بادی ها را ترشح کند که برای اسپرم کشنده است. این آنتی بادی ها در زمان وازکتومی و یا تزریق هورمون هایی نظیر تستوسترون و استروئید بیش از هر زمان دیگری ترشح می شوند که ممکن است سلامتی اسپرم را به خطر بیندازد.

  • علائم. ندارد
  • درمان. استفاده از داروهای بارداری و انجام روش هایی نظیر IUI و یا IVF. هم چنین ممکن است پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی به شما قرص هایی تجویز کند که بر خلاف عملکرد این آنتی بادی ها در بدن شما کار می کنند تا از این طریق بتوانند خطر این ماده در بدن شما را کنترل کنند.

 

مشکلات ناباروری که علت آن هنوز ناشناخته است

پزشک متخصص زنان و زایمان و نازایی ممکن است به شما بگوید که نمی تواند علت ناباروری در شما را تشخیص دهد و به عبارت بهتر علت ناباروری در شما هنوز ناشناخته می باشد و راه حل و درمانی مشخص برای آن وجود ندارد. اما از طرفی محققان و متخصصان این زمینه در این مورد حدس هایی زده اند. این دسته از افراد مواردی نظیر در معرض مواد شیمیایی و سمی بودن به مدت طولانی مدت می تواند باعث ایجاد اختلال در کمیت، کیفیت، تحرک و یا ساختار اسپرم گردد که هر کدام می تواند به راحتی سبب ایجاد اختلالات ناباروری در مردان گردد. حداقل اثری که در معرض مواد شیمیایی و سمی بودن برای مردان به همراه دارد این است که وضعیت اسپرم در آن ها در مقایسه با سایر گروه ها پایین تر از حد عادی و طبیعی است که در برخی از موارد نیز می تواند به مرز هشدار برسد.

  • علائم. ندارد
  • درمان. استفاده از داروهای بارداری و انجام روش هایی نظیر IUI و یا IVF

 

منابع

https://www.asrm.org/FACTSHEET_Intrauterine_Insemination_IUI/

http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr067.pdf

http://www.fertstert.org/article/S0015-0282(11)02795-6/fulltext

http://www.merckmanuals.com/professional/gynecology_and_obstetrics/infertility/sperm_disorders.html

http://www.asrm.org/uploadedFiles/ASRM_Content/News_and_Publications/Practice_Guidelines/Committee_Opinions/optimal_evaluation_of_the_infertile_male(1).pdf

http://www.uptodate.com/contents/causes-of-male-infertility

http://www.uptodate.com/contents/overview-of-infertility

http://www.uptodate.com/contents/treatment-of-male-infertility

http://www.urologyhealth.org/urology/index.cfm?article=102

http://www.urologyhealth.org/urology/index.cfm?article=29

یک دیدگاه

امکان ثبت دیدگاه وجود ندارد.

  1. امیر 4 ماه پیش

    فوق العاده

تمامی حقوق تاپی شاپی متعلق به این سایت است. آماده سازی سایت توسط آرشیتا وب

ورود با نام‌کاربری و گذرواژه

فراموشی گذرواژه